Co oznacza wynik ASC-US w badaniu cytologicznym
ASC-US to skrót od angielskiego określenia „atypical squamous cells of undetermined significance”, czyli atypowe komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu. W praktyce oznacza to, że w badaniu cytologicznym szyjki macicy zauważono niewielkie zmiany komórkowe, które nie są na tyle jednoznaczne, aby zaklasyfikować je jako zmianę śródnabłonkową o niskim lub wysokim stopniu ryzyka. Wynik ten nie jest rozpoznaniem raka ani stanem przedrakowym, lecz sygnałem do dalszej oceny.
ASC-US jest jedną z najczęściej spotykanych nieprawidłowości w cytologii i stanowi około 4% wszystkich wyników. Należy podkreślić, że sama obecność ASC-US nie musi oznaczać poważnej choroby, ale wymaga uściślenia przyczyn i oceny ryzyka.
Jakie są przyczyny pojawienia się ASC-US?
Zmiany cytologiczne opisane jako ASC-US mogą mieć różne podłoże. Często związane są z zakażeniem wirusem HPV, zwłaszcza typami wysokoonkogennymi, które są głównym czynnikiem ryzyka rozwoju zmian przedrakowych. Jednak wynik ten może również wynikać z:
- podrażnienia lub stanu zapalnego szyjki macicy,
- zmian hormonalnych,
- nieprawidłowego pobrania próbki,
- lub innych łagodnych przyczyn.
Z tego powodu sam wynik ASC-US nie pozwala na jednoznaczną diagnozę i zawsze trzeba go interpretować w kontekście wieku pacjentki, jej historii badań oraz wyniku testu HPV.
Jakie są różnice między ASC-US a ASC-H?
W diagnostyce cytologicznej ważne jest rozróżnienie między ASC-US a ASC-H. Pierwszy z nich oznacza niewielką, niejednoznaczną atypię komórek nabłonka płaskiego, która zwykle nie wskazuje na zmiany wysokiego stopnia. W przeciwieństwie do tego, ASC-H sugeruje, że nie można wykluczyć obecności zmian śródnabłonkowych dużego stopnia, co wymaga szybszej i dokładniejszej diagnostyki, najczęściej kolposkopii.
Nie należy tych skrótów utożsamiać, ponieważ ich znaczenie kliniczne i dalsze postępowanie różnią się znacząco.
Jakie dalsze badania są zalecane po wyniku ASC-US?
Po rozpoznaniu ASC-US standardowym kolejnym krokiem jest wykonanie testu HPV wysokiego ryzyka, który można przeprowadzić na tej samej próbce, tzw. test odruchowy. Wynik tego testu jest kluczowy do ustalenia dalszego postępowania:
- Test HPV ujemny – oznacza mniejsze ryzyko poważnej zmiany. W takim przypadku zwykle zaleca się powtórzenie cytologii w standardowym terminie, który może wynosić od 6 do 12 miesięcy, w zależności od lokalnych wytycznych i historii pacjentki.
- Test HPV dodatni – oznacza obecność wirusa wysokiego ryzyka, co zwiększa prawdopodobieństwo istnienia zmiany śródnabłonkowej. Pacjentka jest wtedy kierowana na kolposkopię, czyli dokładne badanie szyjki macicy pod powiększeniem, które pozwala na ocenę podejrzanych obszarów i ewentualne pobranie wycinka do badania histopatologicznego.
U osób młodszych niż 25 lat często preferuje się kontrolę cytologii po roku, ponieważ u tej grupy wiele zakażeń HPV i zmian ustępuje samoistnie. Decyzja o wykonaniu testu HPV lub kolposkopii jest wówczas dostosowywana indywidualnie.
Na czym polega kolposkopia i kiedy jest konieczna?
Kolposkopia to badanie pozwalające na szczegółowe oglądanie szyjki macicy za pomocą specjalnego mikroskopu powiększającego. Jeżeli podczas badania lekarz zauważy obszary budzące podejrzenia, może pobrać wycinek tkanki (biopsję) do badania histopatologicznego. Dzięki temu możliwe jest określenie stopnia zmian, takich jak CIN (neoplazja śródnabłonkowa szyjki macicy) i podjęcie odpowiedniego leczenia.
Wynik HPV dodatni u pacjentek z ASC-US często jest wskazaniem do kolposkopii, zwłaszcza jeśli w przeszłości nie stwierdzono prawidłowych wyników cytologicznych lub testów HPV. Natomiast przy ujemnym wyniku HPV i prawidłowej historii badań można ograniczyć się do dalszej obserwacji.
Jak interpretować wynik ASC-US i jakie jest ryzyko poważnych zmian?
Badania kliniczne wskazują, że około 10–20% pacjentek z wynikiem ASC-US ma stwierdzone zmiany śródnabłonkowe o różnym stopniu zaawansowania, ale nie oznacza to, że w takim odsetku występuje rak. Co ważne, od jednej trzeciej do dwóch trzecich wyników ASC-US nie jest związanych z obecnością wirusa HPV, co podkreśla, że sam wynik cytologii nie wystarcza do oceny ryzyka.
Interpretacja powinna uwzględniać wiek, dotychczasowe wyniki badań, obecność wirusa HPV oraz stan kliniczny pacjentki. W przypadku utrzymującego się wyniku ASC-US lub jego pogorszenia lekarz może zalecić bardziej szczegółową diagnostykę lub częstszy nadzór.
Nie należy samodzielnie interpretować wyniku cytologii ani podejmować decyzji bez konsultacji z lekarzem, który uwzględni pełny obraz kliniczny i historię pacjentki.
Materiały źródłowe
- https://platform.who.int/docs/default-source/mca-documents/policy-documents/guideline/SGP-RH-47-01-GUIDELINE-2019-eng-Clinical-Management-Guidelines-Cervical-Screening.pdf
- https://www.iccp-portal.org/sites/default/files/2026-04/%5BCPG%5D%20The%20PSCPC%20Clinical%20Practice%20Guidelines%20for%20the%20Management%20of%20Abnormal%20Cervical%20Cancer%20Screening%20Results.pdf
- https://www.geisinger.org/-/media/OneGeisinger/Files/PDFs/Provider/guidelines-abnormal-cervical-cancer-screening-tests-cancer-precursors.pdf?la=en
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557739/
- https://www.aafp.org/afp/2009/0715/p147